Veranderend lichaam
Fysieke veranderingen hebben een impact op mentaal welzijn. Ongemakken zoals misselijkheid, vermoeidheid en verminderde nachtrust zetten het mentale welbevinden onder druk. Veel zwangere vrouwen ervaren dit. Ook voor partners is het een aanpassing om hun vrouw/partner te zien veranderen.
Invloed tijdens de perinatale fase
Het vrouwenlichaam ondergaat heel wat veranderingen in de perinatale fase. Deze fysieke veranderingen hebben ook een impact op het mentale welbevinden. In het eerste trimester ervaart de zwangere vrouw vaak fysieke ongemakken, zoals ochtendmisselijkheid en vermoeidheid. Dat gaat gepaard met druk op mentaal welbevinden. Tijdens het tweede trimester worden deze fysieke ongemakken minder, met positief effect op mentaal welbevinden. Vrouwen zijn vaker heel actief. Ook wordt ze zichtbaarder zwanger en worden er kindsbewegingen voelbaar. Dit geeft vaak een vorm van geruststelling.
De fysieke veranderingen hebben niet enkel impact bij de vrouw. Ook de partner ziet zijn/haar vrouw veranderen. Het lichaam krijgt een andere betekenis. Dit kan een invloed hebben op haar eigen lichaamsbeeld.
Daarnaast is ook de beleving van seks anders en verschilt per trimester, onder andere door hormonale veranderingen, maar ook door de bolle buik die invloed heeft op seksuele posities. Zolang een zorgverlener niet afraadt om seks te hebben, is seks niet schadelijk voor de baby en de zwangerschap.
In het postpartum ondergaat het lichaam opnieuw een grote verandering. Het moet fysiek herstellen van de zwangerschap en de bevalling en zal er anders uitzien. Ook nu krijgt het lichaam weer een nieuwe betekenis, vooral wanneer de vrouw borstvoeding geeft. Op 6 weken postpartum gaan de meeste vrouwen op controle bij hun zorgverlener. Deze kijkt onder andere naar het fysieke herstel, van bijvoorbeeld een vaginale knip of scheur of van het litteken van de keizersnede.
Vaak denken ouders dat deze controle allesbepalend is om te beslissen of seks al dan niet hervat mag worden. Het is belangrijk dat je zorgverlener nagaat of het herstelproces voldoende gevorderd is, maar daarnaast is het even belangrijk om te doen wat je voelt dat je moet doen, te luisteren naar je eigen lichaam. Het gaat er in deze fase over om elkaar te herontdekken, intimiteit te ontdekken op andere manieren.
Wat kan je aanbieden aan je cliënt?
Ruimte bieden om seksualiteit te bespreken is erg waardevol. Extra vragen die je kan stellen zijn:
- Hoe kijk jij naar je veranderde lichaam? Hoe kijkt jouw partner hiernaar? (Is het lichaam van je partner ook veranderd?)
- Op welke manier kan jij het beste verbinden met je partner? Welke plaats krijgen intimiteit en seksualiteit op dit moment in jullie relatie? Hoe vinden jullie elkaar als partners in het prille ouderschap? Hebben jullie dezelfde noden hierin?
Denk eraan om een perinataal multidisciplinair zorgteam op te starten. Ken jij als zorgverlener je eigen sociale kaart? Aan de hand van de overzichtskaart, gemaakt door Perinet, kan je op zoek gaan naar zorgverleners in jouw buurt, om samen zorg te dragen voor dit gezin. Deze kan je toevoegen aan je eigen professionele nest, van waaruit je samen zorg kan dragen voor anderen.
Indien ouders extra begeleiding kunnen gebruiken bij seksualiteit tijdens en na de zwangerschap, kan het perinataal multidisciplinair zorgteam worden uitgebreid met een klinisch seksuoloog.