Overspoeling

Wanneer een ouder zich overspoeld voelt en buiten zijn stressvenster zit, is het moeilijker om verbinding te maken met zichzelf en met anderen. Het is dan ook moeilijker om responsief te reageren op de emoties en noden van het jonge kind. Prille ouders ervaren vaak een kleiner stressvenster omwille van de rollercoaster aan gevoelens die eigen zijn aan de perinatale levensfase waarin ze zich bevinden.

Invloed tijdens de perinatale fase

Met de geboorte van een baby wordt ook een moeder/vader geboren. Het is een nieuwe ontwikkelingsfase zoals de adolescentie waarbij je jezelf als prille ouders moet heruitvinden

Deze overgangsperiode is een zoektocht naar een nieuw stuk identiteit en kan twijfels en onzekerheden met zich meebrengen. Deze overgang vraagt tijd. Je bent niet meer die ene persoon van voor de zwangerschap, maar nog niet de ouder die je zal worden.  Soms zijn deze onzekerheden heel overweldigend en raak je overspoeld. Daarnaast kom je tijdens de perinatale levensfase als ouder in aanraking met heel wat unieke uitdagingen en kansen.

Wanneer je je als ouder overspoeld voelt en moeilijker in staat bent om het hoofd koel te houden, ben je als ouder ook minder in staat om responsief te reageren op de emoties en noden van het jonge kind. Aangezien de perinatale periode een heel emotioneel uitdagende periode is (bv. door slaaptekort, hormonale disbalans, fysieke ongemakken, stress), weten we dat het niet altijd makkelijk is voor prille ouders om controle uit te oefenen over hun emotionele toestand.

Enkele helpende emotie-regulatie strategieën:

• Accepteren van negatieve gevoelens en gedachten
• Actief stappen zetten om de situatie proberen op te lossen
• Emotionele of instrumentele steun zoeken bij verschillende mensen
• Aandacht focussen op positieve aspecten van de situatie
• Door de moeilijke emoties heen ademen
• Niet oordelend kijken naar jezelf en je gevoel

Deze strategieën zijn niet altijd makkelijk om toe te passen op het moment zelf, maar blijken wel effectief op lange termijn. Er kan terug ruimte ontstaan om ontvankelijk te kunnen zijn voor de emoties van het jonge kind. Er komt weer ruimte voor connectie.

Wat kan je aanbieden aan je cliënt?

Dit kaartje kan goed gecombineerd worden met ‘geen verbinding voelen met jezelf, je baby, anderen’.

Stressvenster

Je spanningsniveau varieert doorheen de dag. In de ideale situatie zit je binnen je eigen stressvenster, tussen een 4 en een 7. Binnen je stressvenster voel je je goed en zit je lekker in je vel. Binnen dit venster is het ook mogelijk om verbinding te maken met anderen, je partner, je baby. Binnen dit venster is therapeutisch werk mogelijk. Het is echter ook heel normaal dat je spanningsniveau nu en dan onder je stress venster gaat en dus tussen een 0 en een 4 functioneert. Dat zijn momenten waarop je laag bent van energie of je afgestompt, weerloos of depressief voelt. Je voelt je zoals een “patattenzak”. Ook schiet je soms boven je stress-venster, naar de 8, 9 of 10. Dat zijn momenten waarop je erg gespannen bent en misschien wil vluchten, vechten of helemaal bevriest. Inchecken bij jezelf is voelen op welk stress niveau je in het hier en nu zit. Plak hier een cijfer van 0 tot 10 op. Inchecken bij jezelf heeft als doel voeling te krijgen met je lichaam, ruimte te creëren om contact te maken met hoe het met je gaat, weten waar je zit in je spanning, weten of je in, boven of onder je stressvenster zit. Dit is een belangrijke 1ste stap alvorens over te gaan naar de volgende stap van zelf-regulatie.

Zelfregulatie

= Je stressniveau binnen je window of tolerance proberen krijgen.
= Alle acties die er voor zorgen dat je een te hoog spanningsniveau een beetje doet zakken of een te laag spanningsniveau een beetje doet stijgen waardoor je opnieuw binnen je stress venster kan komen.
 = De juiste spanning vinden voor hetgeen dat je moet doen Het is belangrijk manieren van zelf-regulatie te zoeken die voor jou werken en ook praktisch haalbaar zijn in combinatie met de zorg voor jou kindje(s).

Lichaamsgerichte regulatietechnieken

Samen met de zorgverleners van de Moeder Baby Eenheid van PC Bethanië, hebben we onderstaand filmpje opgenomen, waarin er drie regulatie-oefeningen worden toegelicht.

• Staande regulatie:
  De staande regulatie is een actieplan dat een keten in het lichaam aanspreekt, ruimte creëert in het lichaam en zo er voor zorgt dat je spanningsniveau meer richting je window of tollerance evolueert. De staande regulatie kan je ook doen wanneer je incheckt bij jezelf.
  Zet je knieën los Voel je middenrif zakken en je ademhaling meer ruimte krijgen Voel het grotere contactoppervlak met de grond Zet je bekken los Maak je schouders los Voel je ademhaling door je hand op je borstkast te plaatsen Maak je kaak los Zet je hoofd recht door te denken aan een popje met een draadje aan haar hoofd Wij gebruiken deze keten in het lichaam als leidraad om daling van stress te creëren. Echter, in momenten van stress, kan het zijn dat de spanning in je lichaam toeneemt via deze keten. Belangrijk is dat je de lichaamssignalen van deze keten leert voelen.
  Deze oefening wordt toegelicht in het eerste deel van het filmpje hierboven.
• Zittende regulatie:
  Onderstaande oefening is een regulatie oefening die je kan doen wanneer je zit. Het handige van deze oefening is dat je ze ook kan doen wanneer je je kindje op je schoot hebt. Ga op een stoel zitten. Kies een stoel uit die niet te zacht is, zodat je makkelijk je zitknobbels kan voelen. Plaats je voeten plat op de grond. Ga eventueel op het puntje van je stoel zitten zodat je voeten steviger de grond raken. Verplaats je gewicht naar je linker zitknobbeltje door een klein beetje schuin te gaan zitten. Concentreer je op dit linker zitknobbeltje en probeer je gewicht te laten zakken in je linker zitknobbel Doe hetzelfde voor de rechter zitknobbel. Breng je gewicht op beide zitknobbels. Nu zit je ‘in je midden’. Dit is een gezond patroon. Overloop verschillende patronen: Breng je gewicht vóór je zitknobbels. Dit is het actiepatroon met een strekking en een hogere ademhaling. Kom terug naar ‘je midden’, je gewicht op beide zitknobbels. Breng je gewicht achter je zichtknobbels en knijp je romp in elkaar. Dit is een angstpatroon waarbij alles in je romp vast komt te zitten Kom terug naar ‘je midden’, je gewicht op beide zitknobbels. Breng je gewicht achter je zitknobbels en zak in elkaar. Dit is ‘de patattenzak’. Er is weinig spierspanning maar ook geen ademruimte. Draai nu langzaam rondjes met je romp zodat je gewicht telkens van je ene zitknobbel naar je andere gaat. Je zal merken dat je ademhaling zich aanpast aan deze beweging en je inademing gebeurd wanneer de cirkelbeweging langs voor passeert en je uitademing gebeurd wanneer de cirkelbeweging langs achter passeert.
  Deze oefening wordt uitgelegd in het tweede deel van het filmpje vanaf 7:57.
• Zeemeerminnen:
  Je hebt een hulpverlener misschien wel al eens over Zeemeerminnen of Kwallen horen praten. Om de spanning in je lichaam te laten dalen kan je deze beweging maken. Door deze beweging opent je lichaamshouding zich meer en wordt er ruimte in je romp gecreëerd. Doe de oefening en check hoe de spanning in jouw lichaam is. Zet je lichaam open en beweeg met je armen naar links. Vervolgens beweeg je je armen naar rechts. Doe deze beweging op een vloeiende manier dat doet denken aan de manier waarop zeemeerminnen of kwallen door het water bewegen.
  Deze oefening wordt uitgelegd in het derde deel van het filmpje vanaf 13:43.
• Child’s pose:
  Child’s pose is een stretchoefening die voortkomt uit yoga. Het is dé perfecte houding om volledig tot rust te komen. Het is alsof je jezelf in een klein pakketje wikkelt. Onbewust doet het je misschien herinneren aan de veilige positie die je had in de baarmoeder. Dit zorgt voor een gevoel van geborgenheid en diepe ontspanning.
• Bodyscan:
  De bodyscan is één manier van aandacht schenken aan je lichaam. Aandacht schenken aan je lichaam is een belangrijk aspect van zelf-regulatie en van je behandeling in het algemeen.
  
  Je vindt een voorbeeld van een bodyscan via deze link.
  

Oefeningen

Perinataal zorgteam

Denk eraan om een perinataal multidisciplinair zorgteam op te starten. Ken jij als zorgverlener je eigen sociale kaart? Aan de hand van de overzichtskaart, gemaakt door Perinet, kan je op zoek gaan naar zorgverleners in jouw buurt, om samen zorg te dragen voor dit gezin. Deze kan je toevoegen aan je eigen professionele nest, van waaruit je samen zorg kan dragen voor anderen.

Handige links

• Perinet playlist op YouTube: deze lijst bevat meerdere filmpjes over lichaamsgerichte regulatie-technieken.