Relationele spanningen

De meerderheid van de koppels geeft aan dat ze meer conflict en spanningen ervaren na de komst van een baby. De aanwezigheid van spanningen wil niet zeggen dat partners geen goede relatie hebben. Het toont vooral dat ze elkaar iets duidelijk willen maken.

Stress en spanningen zijn onvermijdelijk in een relatie, omdat beide partners unieke doelen, verwachtingen en behoeften hebben. Veelvoorkomende bronnen van spanningen zijn onvervulde verwachtingen, intimiteit, de hoeveelheid tijd die samen wordt doorgebracht, financiële zorgen, ongelijke verdeling in huishoudelijke of opvoedkundige taken, opvoeding, jaloezie, en slechte gewoonten.

Hoewel relationele spanningen een normaal onderdeel zijn van een relatie, is het essentieel dat er ruimte wordt gemaakt voor herstel na een conflict. Dit helpt om de band tussen partners te beschermen en te versterken. Wanneer conflicten onopgelost blijven, kunnen ze leiden tot nog meer stress en uiteindelijk schade toebrengen aan de relatie. Het vermogen om samen conflicten te verwerken en te herstellen is daarom cruciaal voor een duurzame en veerkrachtige relatie.

Onderzoek ging reeds na welke gedragingen van koppels tijdens conflict-interacties schadelijk zijn, en welke niet. Niet verrassend, studies toonden dat ontevreden koppels meer vijandigheid en kritiek hebben.

Invloed tijdens de perinatale fase

De overgang die je als koppel doormaakt naar het ouderschap, kan een impact hebben op jullie relatie Dit kan heel wat emoties losmaken. Koppels slapen minder tijdens of vlak na een zwangerschap, ervaren minder tijd voor elkaar, maken zich zorgen over de baby, weten niet hoe ze de taken en verantwoordelijkheden moeten verdelen, hebben minder zin in seks en moeten wennen aan hun nieuwe rol als ‘mama’, ‘papa’ of ‘meeouder’. Er moet gezocht worden naar een nieuw evenwicht in de relatie.

Wat kan je aanbieden aan je cliënt?

Dit kaartje kan je samen gebruiken met dat van ‘veranderend lichaam’.

Luistertips

• Podcast ‘van buik tot baby i.s.m. Te Gek!?‘ – transitie naar het ouderschap

Normaliseren van relationele spanningen

Leg uit dat spanningen binnen een relatie normaal zijn, vooral in ingrijpende levensfasen zoals een zwangerschap of de periode eromheen. De aanpassing aan een veranderende dynamiek, nieuwe verantwoordelijkheden en emotionele veranderingen kan druk zetten op de relatie. Spanningen betekenen niet dat er iets mis is met de relatie, maar laten zien dat beide partners zich proberen aan te passen aan de nieuwe situatie. Beide partners proberen opnieuw evenwicht te zoeken en te ‘strijden’ voor hun plekje in deze nieuwe fase.

Vraag aan het koppel: Welke uitdagingen ervaren jullie in het vinden van een nieuw evenwicht? Welk domein is voor jullie het meeste veranderd?

Sta stil bij de dynamiek van het koppel tijdens spanningen

Sta stil bij hoe spanningen zich manifesteren binnen de relatie. Wanneer er stress of conflict ontstaat, hoe reageren beide partners? Hoe verloopt hun interactiepatroon?

Veel koppels vertonen een dynamiek waarbij de ene partner een stap naar achter zet en zich terugtrekt, terwijl de andere partner juist een stap naar voren zet en toenadering zoekt.

• Terugtrekkende partner: Heeft de neiging om afstand te nemen, stiller te worden, zich af te sluiten, gesprekken te vermijden of over iets anders te praten. Dit kan voortkomen uit angst om de ander teleur te stellen of om het verkeerde te zeggen.
• Aanvallende partner: Heeft de neiging om de discussie actief aan te gaan, kritiek te uiten, boosheid te tonen, het onderwerp herhaaldelijk op te brengen of op bevestiging te blijven aandringen. Dit gedrag wordt vaak gedreven door angst om de ander te verliezen of zich niet gehoord te voelen.

Vraag aan het koppel: In welke rol herkennen jullie jezelf het meest? Hoe beïnvloedt dit jullie communicatie?

Leg uit dat beide reacties voortkomen uit een onderliggende motivatie om de relatie te beschermen, niet om deze te beschadigen.

Verbinding herstellen

Door bewust te werken aan herstel na conflict, bouwt een koppel aan een veilige en sterke relatie, waarin beide partners zich gehoord en gewaardeerd voelen.

Vraag aan het koppel: Wat helpt jullie het meest om opnieuw verbinding te voelen na een conflict? Hoe kunnen jullie in de toekomst bewuster omgaan met spanningen en sneller de weg naar elkaar terugvinden?

Hieronder staan enkele zaken beschreven die je samen met het koppel kan overlopen om de verbinding te herstellen.

• Bewustwording van de onderliggende behoefte
  Conflicten gaan zelden alleen over het onderwerp dat besproken wordt. Vaak schuilt er een diepere behoefte achter: de wens om gewaardeerd te worden, om gehoord te worden, om veiligheid en liefde te ervaren.

Vraag aan het koppel: Wat hebben jullie eigenlijk nodig van elkaar op momenten van spanning?

• Van Reactie naar Reflectie
  In plaats van impulsief te reageren vanuit boosheid of frustratie, kan het helpen om even een stap terug te zetten en de situatie te bekijken vanuit een bredere context. Een pauze nemen voordat je reageert, kan helpen om uit automatische patronen te stappen.

Vraag aan het koppel: Hoe zou het zijn om te reageren vanuit begrip in plaats van verdediging?

• Lichamelijke verbondenheid
  Soms zeggen woorden niet genoeg en kan fysiek contact helpen om spanning te doorbreken. Een aanraking, een knuffel of simpelweg dicht bij elkaar zitten kan de afstand verkleinen en emotionele verbondenheid versterken.
• Samen positieve momenten creëren
  Niet alles hoeft over de relationele spanningen te gaan. Samen iets doen wat ontspanning en plezier brengt, zoals tijd maken voor een koffie in de ochtend, een wandeling, of een gezamenlijke activiteit, helpt om de band te versterken buiten de spanningen om.
• Excuses en vergeving
  Iedereen maakt fouten, en soms is een eenvoudige “Het spijt me, ik wil hier echt graag samen uitkomen” al genoeg om de spanning te doorbreken. Vergeving betekent niet dat je iets goedkeurt, maar wel dat je bereid bent om verder te kijken dan het conflict en te kiezen voor de relatie.

Kader de spanningen binnen een bredere context

Spanningen binnen de relatie kunnen vaak niet los worden gezien van de bredere context waarin het koppel zich bevindt. Het is belangrijk om te onderzoeken of er externe factoren zijn die extra druk op de relatie leggen.

• Zijn er spanningen op andere vlakken, zoals werkstress, familieconflicten, financiële zorgen, of een medisch traject zoals IVF?
• Hoe ervaren de partners steun van hun omgeving? Hoe kijken familie en vrienden naar hun relatie en de spanningen die ze ervaren?
• Voelen ze de druk om een ‘perfecte relatie’ of ‘ideale ouders’ te zijn?

Vraag aan het koppel: Hoe ervaren jullie de invloed van externe factoren op jullie relatie? Hoe denken jullie dat anderen naar jullie situatie kijken?

Vraag aan het koppel: Welke uitdagingen ervaren jullie in het vinden van een nieuw evenwicht? Welk domein is voor jullie het meeste veranderd?

Oefeningen